januari 2008

Veiligheid op school: kennen en gekend worden en vanaf dag één afspraken hoe je met elkaar omgaat op school

Veilig naar school en veilig op school. Dat gun je elke leerling, student en docent. Een voorwaarde voor een fijne schooltijd. En een voorwaarde voor een leeromgeving waar je goed les kan geven en les kan krijgen.

De politiek lijkt zich vooral te roeren als er sprake is van ernstige incidenten, soms zelfs met dodelijk afloop. Maar een veilige school is meer dan een school waar geen leerlingen of personeel worden doodgestoken of verwond. Op een veilige school is een prettig sociaal klimaat waar niet gepest wordt, andere gerespecteerd worden, mensen elkaar niet bedreigen en de handen worden thuis gehouden. Op een school waar zo'n klimaat heerst zijn de schoolprestaties beter en de kans op ernstige incidenten kleiner.
Scholen laten zien dat het kan. Helaas nog niet alle scholen. In dit actieplan stelt de PvdA 7 punten voor die scholen, leerlingen en personeel moeten helpen een veiligere school te maken.

Deze punten zijn:
  1. Voorkomen is beter dan genezen: vanaf dag één van elk schooljaar spreken leerlingen, studenten en docenten af hoe ze met elkaar omgaan. Die afspraken zijn niet alleen gericht op het voorkomen van incidenten maar ook op het tegengaan van pesten op scholen. Pesten bederft de schooltijd van kinderen en maakt dat zij zich onveilig voelen. Daarnaast staat pesten vaak aan het begin van geweldsincidenten. Voor een veilige school moet pesten worden aangepast. Internet speelt een belangrijke rol bij pesten. Providers gaan scholen helpen om de daders te achterhalen.

  2. Elke school maakt zelf samen met het personeel en de leerlingen een eigen veiligheidsplan. Van uniforme regels uit Den Haag of papieren plannen worden scholen niet veiliger. De inspectie beoordeelt of deze plannen in de praktijk werken.

  3. Terug naar de menselijke maat: Kennen en gekend worden is voorwaarden voor een veilig schoolklimaat.

  4. Open zijn over incidenten: scholen worden onveiliger als incidenten onder de pet gehouden worden.

  5. Hulpverlening moet snel in actie als het fout dreigt te gaan met een leerling.

  6. Veiligheid van de groep gaat boven de vrije schoolkeuze van leerlingen en ouders die zich misdragen.

  7. geweld en intimidatie tegen leraren en schoolleiders wordt niet geaccepteerd. De richtlijn professionele beroepsbeoefenaars voor het OM geldt niet alleen voor politieagenten en ambulancepersoneel maar ook voor docenten. Deze richtlijn om zwaardere straffen te eisen moet justitie toepassen bij de strafeis tegen gebruikers van geweld tegen docenten.
Hieronder worden de punten uitgewerkt.

Veiligheid op school: kennen en gekend worden en vanaf dag 1 afspreken hoe je met elkaar omgaat op school
Veilig naar school en veilig op school. Dat is een voorwaarde voor een fijne schooltijd voor leerlingen en alle medewerkers op scholen. Een voorwaarde voor leerlingen voor een succesvolle schoolcarrière. In een onveilige omgeving kan je niet goed leren. Maar het is ook een voorwaarde voor leraren om goed les te kunnen geven. En elke ouder wil ook niets liever dan dat hun kinderen zich veilig en thuis op school voelen.
Maar helaas zijn er ook leraren, ouders en leerlingen die daar anders over denken. De veiligheid is in het geding omdat leerlingen elkaar, maar soms ook de leraar, pesten, met geweld bedreigen maar ook werkelijk geweld gebruiken. Ook zijn er leraren die voor een onveilige sfeer in de klas zorgen. En dan hebben we het nog niet gehad over de ouders die de leraar of schoolleiding bedreigen en zelfs mishandelen als ze vinden dat de school er de schuld van is dat hun eigen kroost onvoldoende presteert of zich misdraagt.

Daar moet een einde aan komen. De schooltijd is een tijd waar jongeren experimenteren. Op scholen nemen de leerlingen hun problemen mee. Incidenten zullen dus nooit te voorkomen zijn. Maar het kan, en het moet wel beter. Daarom een puntenplan hoe scholen er alles aan kunnen doen om de school veilig te maken. Want de praktijk laat zien dat de leerlingen en leraren op scholen die er werk van maken, zich veiliger voelen. Maar ook maatregelen van de overheid zodat scholen, leraren en leerlingen beter in staat gesteld worden om hun school veiliger te maken. Nu staan leraren en schoolleiding er nog te vaak alleen voor. Zij verdienen steun.

De politiek lijkt zich vooral te roeren als er sprake is van ernstige incidenten, soms zelfs met dodelijk afloop. Maar een veilige school is meer dan een school waar geen leerlingen of personeel worden doodgestoken of verwond. De twee jaarlijkse veiligheidsenquête van het JOB onder 132.000 studenten laat zien dat het aantal veiligheidsincidenten (pesten, geweld en discriminatie) is afgenomen terwijl het gevoel van onveiligheid fors is toegenomen. Dit geeft aan dat het niet alleen gaat om het voorkomen van incidenten maar ook om het creëren van een veilig gevoel. Op een veilige school is een prettig sociaal klimaat waar niet gepest wordt, andere gerespecteerd worden, mensen elkaar niet bedreigen en de handen worden thuis gehouden. In dit actieplan stelt de PvdA 7 punten voor die scholen, leerlingen en personeel moeten helpen een veiligere school te maken.

1) scholen verantwoordelijkheid voor veiligheid: van uniforme regels uit Den haag worden scholen niet veiliger
Scholen zijn verantwoordelijk dat de leerlingen goed onderwijs krijgen. Dat lukt alleen als de school veilig is. Scholen moeten daar zorg voor dragen. Dit betekent niet dat de school aansprakelijk gesteld kan worden bij ieder incident. Maar wel dat scholen er alles aan moeten doen het sociale klimaat op de school goed te houden. Onderdelen van het voorstel:
  • Van papieren plannen wordt een school niet veiliger. Scholen zijn weliswaar verplicht plannen op te stellen maar het gaat erom dat ze het ook uitvoeren. De inspectie moet daar toezicht houden.
  • Een veilige school maken personeel, ouders en leerlingen samen. Alle geledingen van een school moeten daarom bij het maken van het veiligheidsplan betrokken zijn. de school legt bijvoorbeeld in het jaarverslag verantwoording af over het veiligheidsbeleid van de school.
  • Een Gymnasium in Doetichem is anders dan een VMBO-school in Amsterdam west. Het risicoprofiel van die scholen is niet hetzelfde. Een goede aanpak van de veiligheid verschilt dan ook. Dus geen Haagse regels die alle scholen verplichten kasjes te controleren, detectiepoortjes er op na te houden of op elke school een politieagent. Wel is het belangrijk dat de politie betrokken is bij het maken van het veiligheidsplan en dat er ook aandacht is voor het voorkomen van overlast in de buurt waar de school staat.
  • De scholen moeten er niet alleen voor staan. Niet elke school moet het wiel opnieuw uit hoeven te vinden. De overheid moet scholen helpen bij het maken van veiligheidsplannen. De minister moet een handleiding maken waarin staat hoe je afhankelijk van je risicoprofiel een veiligheidsplan kan maken en uitvoeren.
  • Geen dubbelwerk. Scholen moeten van de Arbowet al een risico en evaluatieplan maken. De eisen die de wet aan deze plannen stelt, moet worden afgestemd om dubbelwerk te voorkomen.
    •
    2) Voorkomen is beter dan genezen: vanaf dag één afspraken over "zo gaan we met elkaar om"
    Voorkomen is beter dan genezen. Niet vrijblijvende preventie. Een goed sociaal klimaat op school. Dit begint bij de jongste leerlingen en bij het aanpakken van al het ongewenste gedrag. En dit geldt voor alle scholen. Op vrijwel iedere school zijn er leerlingen die zich onveilig voelen of die worden gepest. Dat geldt ook voor de jongste kinderen op de basisschool.

    Voorstellen:
  • Aan het begin van elk schooljaar spreken leerlingen, leraren en de school gedragsregels met elkaar af. Hoe ga je met elkaar om. Wat zeg je wel en wat zeg je niet tegen elkaar? Wat doe je als iemand zich niet aan de afspraken houdt. En bij wie kan je terecht als er problemen zijn. Door deze aanpak vergroot je de sociale veiligheid op school. voorkom je pesten en vergroot je het probleemoplossend vermogen van leerlingen.
  • Aanpakken digitaal pesten. Dit fenomeen groeit helaas. Scholen staan machteloost om dit aan te pakken als providers de scholen niet helpen om daders te achterhalen. De minister moet hierover in overleg gaan met de providers.
  • Bestrijden leraren tekort. En in de Pabo's meer aandacht voor omgaan met probleemleerlingen, pesten, ed. Een veilige en prettige schoolomgeving begint en eindigt met goede leraren voor de klas.
  • Stoppen met de projectenmachine en versnippering van geld. Er zijn teveel projecten niet effectief. Onderzoek naar effectiviteit. En dan de financiering van die projecten staken die niet effectief zijn en middelen naar projecten die wel effectief zijn. voorbeelden van projecten waarbij je kan twijfelen aan de effectiviteit:
  • De keuzegids veiligheid op school: er bestaan zoveel projecten en lesprogramma`s ter bevordering van de sociale veiligheid dat de minister een project financiert om een keuzegids op te stellen voor lesprogramma`s en projecten.
    •  3) Ernstige incidenten melden, de veiligheid verslechtert als ernstige incidenten onder pet worden gehouden
    Sommige scholen houden incidenten liever onder de pet. De school lijkt dan veilig, maar is het niet. Scholen die open zijn over incidenten worden daar soms door de media hard op afgerekend. Dat is slecht voor de naam van de school. En slecht voor de concurrentie om de leerlingen.
    Leraren staan er alleen voor om de problemen in hun klas op te lossen als de school er voor kiest om niet open te zijn over incidenten. De veiligheid op scholen kan alleen verbeterd worden wanneer de problemen die er zijn zichtbaar zijn en besproken worden. Ook docenten en leerlingen melden in de praktijk lang niet alle incidenten met geweld op de school.

    voorstellen:
  • meldings- en registratieplicht van ernstige incidenten en die periodiek bespreken met de medezeggenschapsraad;
  • sectorbrede afspraken over welke gegevens m.b.t. veiligheid openbaar zijn en gegevens die scholen onderling uitwisselen. Veiligheid onder de pet houden mag geen instrument zijn in de concurrentie om de leerlingen.
  • gezamenlijk of vergelijkbare registratiesystemen We willen echter geen nodeloze bureaucratie. Niet elke pleister moet geregistreerd worden. Daarom moet er uniforme uitleg zijn over wanneer een incident ernstig genoeg is om te melden.
  • Van registreren alleen wordt een school niet veiliger, dus op zoek naar de oorzaken. En aangifte doen bij ernstige incidenten.
    •  4) terug naar de menselijke maat: elkaar kennen en gekend worden
    Deskundigen en mensen uit de praktijk zijn het over één ding eens: de schaalgrootte van de school beïnvloedt de veiligheidsbeleving. Op grote scholen voelen mensen zich snelle onveilig. De menselijke maat moet terug op school. Personeel een leerlingen moeten elkaar kennen. leerlingen moeten zich vertrouwd kunnen voelen op scholen en weten waar en bij wie ze terecht kunnen bij problemen. Kinderen en jongeren hebben recht op onderwijs in een bekende veilige omgeving. Wat de maximale schoolgrootte is hangt ook af van het zelfoplossend vermogen van de leerlingen. Die is groter op het HAVO/VWO dan op het VMBO.
    Onderdelen voorstel:
  • belemmeringen voor de-fuseren van scholen opruimen;
  • ook op grote scholen zijn mogelijkheden om het onderwijs in kleinere gemeenschappen te organiseren (community based onderwijs). Bijvoorbeeld door personeel per afdeling te organiseren (leerlingen vaker dezelfde docenten) en door per kleinere afdeling vertrouwenspersonen en mentoren aan te wijzen. Leerlingen moeten hun klacht of verhaal kwijt kunnen bij iemand die ze kennen en vertrouwen.
  • Maak van scholen geen bunkers, want dat leidt tot bunkergedrag.
  • Genoeg conciërges en "pedagogische beveiligers". Goed toezicht speelt grote rol bij veiligheids(gevoel) leerlingen. De conciërge moet alle leerlingen kennen. De ene school vraagt meer conciërges dan de anderen om een veilige school te krijgen. Het is dan ook goed dat het kabinet prioriteit geeft bij het inzetten van extra middelen voor extra conciërges in de 40 wijken. Er zijn scholen die niet zonder beveiligers kunnen. Omdat voorkomen beter is dan genezen is het belangrijk dat deze conciërges en beveiligers een goede informatiepositie hebben op school. Dat lukt alleen als je weet hoe je met deze jongeren om moet gaan.
    •  5) Als het fout dreigt te gaan: snelle actie en hulpverlening
    De loverboy staat te wachten voor het schoolplein. De school wil de leerlinge redden. Maar 7 instanties bellen en geen hulp. Meisje vertrekt weer met loverboy. Zo zijn er veel voorbeelden te geven van problemen die meteen ingrijpen vragen. Op de school krijgen ze hier mee te maken. De school moet dan snel geholpen worden. Daarom:
  • scholen (ZAT) moeten initiatief kunnen nemen tot het aanbieden van psychische hulpverlening
  • Indicatiestelling door schoolmaatschappelijk werk moet ook mogelijk zijn. Hierdoor nodeloos en kostbaar tijdverlies voorkomen. Dan niet een paar weken later jeugdzorg zelfde indicatie laten doen. In Utrecht gaat experiment lopen. Bij succes moet dit snel verspreid worden.
  • Veel instanties zijn betrokken bij een kind of gezin. De oplossing is niet dat elke organisatie een gezinscoach benoemt. Dan kan iedereen nog steeds langs elkaar heen blijven werken. De wethouder van jeugd moet de bevoegdheid krijgen om één instantie aan te wijzen die het voortouw neemt richting het gezin of het kind , als de instanties er ondanks de centra voor jeugd en gezin er onderling niet snel genoeg uit komen.
    •  6) Veiligheid van de groep gaat boven de vrije schoolkeuze van leerlingen en ouders die zich misdragen
  • Ondanks alle goede inzet kan het voorkomen dat een leerling niet te handhaven is op een school. Overplaatsing naar een andere school kan een oplossing zijn. Scholen maken regionale afspraken over de plaatsing van deze leerlingen. Er zijn echter ook free-riders onder de scholen die zich hieraan ontrekken. De leerplichtambtenaar moet een rol en doorzettingsmacht krijgen als scholen in een regio zich ontrekken aan die gezamenlijke verantwoordelijkheid.
  • Ouders moeten toestemming geven voordat een scholier op een rebound of time-out voorziening geplaatst kan worden. Ouders weigeren dit vaak. In regeerakkoord staat dat er lichtere vormen van onder toezichtstelling mogelijk worden. Die zouden in dit soort situaties als stok achter de deur gebruikt kunnen worden om plaatsing af te kunnen dwingen.
  • Als kinderen zich misdragen op school naar de ouders toe gaan met een duidelijke boodschap: uw kind(eren) hebben onacceptabel gedrag. Daar moet u wat aan doen. Want u bent verantwoordelijk voor uw kinderen. Maar we willen er u wel bij helpen.
  • Met name op de VMBO scholen zitten veel leerlingen met gedrags- of psychische problemen. Leerlingen met ernstige gedragsproblemen kunnen grote problemen veroorzaken wanneer zij in reguliere en vaak te grote klassen moeten meedraaien. Leerlingen hebben recht op passend onderwijs en zijn in soms beter af in het speciaal onderwijs.
  • Voor jongeren tussen de 12 en 16 jaar die op school en in de buurt voor problemen zorgen en waar ze het thuis niet aankunnen, kan een internaat een oplossing zijn. Het kan een goede plek zijn om opvoeden en leren te combineren. We willen daarom ook experimenten van dit kabinet met internaten voor deze leeftijdsgroep.
  • Vaak durven leerlingen geen aangifte te doen. Daders gaan dan vrijuit. De school moet in dit soort gevallen wel aangifte kunnen doen.
    •  7) Geweld en intimidatie tegen leraren en schoolleiders niet accepteren
    Ouders en soms leerlingen intimideren of gebruiken geweld tegen leraren en schoolleiders. Wij staan achter de frontliniewerkers in het onderwijs. Ouders die dit doen verspelen hun recht op vrije schoolkeuze. We doen aangifte bij geweld tegen het personeel. De werkgever moet de mogelijkheid hebben om namens het onderwijspersoneel aangifte te doen. De richtlijn professionele beroepsbeoefenaars voor het OM geldt niet alleen voor politieagenten en ambulancepersoneel maar ook voor docenten. Deze richtlijn voor zwaardere straffen moet justitie toepassen bij de strafeis tegen gebruikers van geweld tegen docenten.

    Vorige pagina