21 april 2009

Kamerdebat over onderwijsvernieuwingen beroepsonderwijs: verbeteringen zijn hard nodig

Op 15 april hadden we een uitgebreid kamerdebat over de invoering van het competentiegericht onderwijs in het mbo. Aanleiding was het onderzoek dat de Tweede Kamer had laten doen naar de invoering. De Tweede Kamer had het toetsingskader dat de commissie Dijsselbloem heeft ontwikkeld toegepast op de onderwijsvernieuwing in het mbo. (link). Hoofdvragen die door onderzoek beantwoord zijn: is er draagvlak voor invoering competentiegericht onderwijs. Is het onderwijs niet met een onmogelijke opdracht opgezadeld. Is de positie van docenten goed genoeg geregeld en tot slot “het wat”: zijn de diploma eisen (vastgelegd in kwalificatiedossiers) goed genoeg.

Hieronder de hoofdpunten van het debat.

Vooraf
Invoering van het competentiegericht onderwijs kan alleen slagen als we centraal blijven stellen waarom we er mee begonnen zijn: betere aansluiting opleiding bij beroepspraktijk, onderwijs dat studenten meer boeit en verbetering van het niveau.

Het wat:
De politiek is verantwoordelijk voor het wat. Vastleggen wat studenten moeten kunnen om een diploma te krijgen. Zodat iedereen weet als je diploma verpleegkundige of elektrotechnicus hebt dat je bepaalde kennis en vaardigheden en beroepshouding hebt.
  • docenten nu wel zeggenschap bij vaststellen diploma eisen (kwalificatiedossiers)
    In kwalifictiedossiers is vastgelegd wat studenten moeten kennen en kunnen (vakkennis, vakvaardigheden en beroepshouding) om een diploma te kunnen krijgen. De politiek stelt deze kwalificatiedossiers vast. Maar ze worden door de praktijk gemaakt. Docenten speelde daar geen rol in. Op verzoek van PvdA heeft staatssecretaris toegezegd dat docenten een formele positie krijgen bij het beoordelen over nieuwe kwalificatiedossiers voor opleidingen uitvoerbaar zijn. (motie 6)

  • Aansluiting met het hbo en vmbo (motie 4 en motie 7)
    Uit ons onderzoek bleek dat het mbo niet goed aansluit op het hbo. Daarom de Kamerbreed levende wens om er voor te zorgen dat kwalificatiedossiers zo worden aangepast dat studenten wel succesvol door kunnen stromen naar het HBO (nu al zo’n 40% van de mbo studenten).
    De inspectie had geconcludeerd dat de aansluiting tussen het vmbo en het mbo de laatste twee jaar eerder verslechterd dan verbeterd is. De staatssecretaris kon dat niet geloven. Om mijn verzoek gaat ze er naar kijken en komt terug met voorstellen omdat te verbeteren.

  • Niveau kwalificatie dossiers moet omhoog
    2/3 van de docenten maakt zich zorgen dat in de nieuwe kwalificatiedossiers de vakinhoudelijke kennis onvoldoende aandacht krijgt. En ook de studenten , met name op niveau 3 en 4 vinden de opleiding te weinig uitdagend en missen diepgang in de theoretische vakken. Dat vindt het bedrijfsleven ook. (Bron inspectieonderzoek) Daarom heb ik motie 8 ingediend , en die is aangenomen dat de ROC’s samen met de kenniscentra de kwalificatiedossiers zo aanpassen dat het ambitieniveau van het onderwijs omhoog gaat.

  • Meer vrijheid voor scholen: kwalificatiedossiers minder dichtregelen
    Een meerderheid van de Kamer wil dat de kwalificatiedossiers minder dicht geregeld worden. De vakkennis moet van deel c naar deel b. En dan kan deel c vrijwillig worden. Als je als school afspraken met bedrijfsleven in regio maakt mag je eigen deel c maken. Als dat niet lukt val je terug in landelijk deel c.
    In deel b moet dus voor bv verpleegkundige het inbrengen van infuus staan. Want dat is vakkennis die iedereen moet kennen. Als je de inhoud van de kwalificatiedossiers voor de verschillende vakken wilt zien moet je naar de website van het colo (www.colo.nl).
    De staatssecretaris heeft toegezegd dat ze dit gaat doen en we worden voor de zomervakantie geďnformeerd.

  • Rust aan het front
    Veel docenten heb ik gesproken. Ze willen niet dat elk jaar de exameneisen (de kwalificatiedossiers) worden aangepast. Toch hebben we een fors aantal voorstellen voor verbetering gedaan. Daar moeten de scholen dan wel de tijd voor krijgen om het rustig in te voeren.

  • Duidelijker herkenbare scholen: MTS, Zorg
    Ik wil de kwalificatiedossiers clusteren. Aan de voorkant van je diploma heb je ongeveer 15 verschillende soorten opleidingen met herkenbare namen als MTS, Zorg, Meao. En aan de achterkant kan je veel uitstroomrichtingen hebben. De staatssecretaris gaat het uitzoeken en komt terug met voorstel. Daarom heb ik deze motie aangehouden (motie 3).


    • het hoe

    Moet het competentiegericht onderwijs ingevoerd worden en wanneer
    Al meerdere debatten is mijn stelling dat ik vind dat we een keer in de zoveel tijd nieuwe diploma eisen moeten maken (nieuwe kwalificatiedossiers). Daarom is de PvdA voor het invoeren van het competentiegericht onderwijs. Het probleem was echter dat docenten niet goed waren voorbereid, onvoldoende bij vertaling van kwalificatiedossiers naar onderwijs zijn betrokken en de bedrijfsvoering vaak niet op orde was. Bovendien was men op sommige scholen doorgeschoten en had samen met het CGO vergaande vormen van nieuwe leren doorgevoerd. Gelukkig constateert de inspectie dat de balans langzaam maar zeker weer herstelt wordt. Meer structuur en een mix van klassikaal, zelfstudie en praktijk. In het debat was iedereen het eens. Op scholen waar ze dit goed op orde hebben is het onderwijs goed. Maar op teveel opleidingen is dat nog niet op orde. Dit is het hoe, en daar zijn scholen voor verantwoordelijk. Maar het wordt hoofdtaak staatssecretaris om directies daar op aan te spreken. Daar is ook motie door CDA en CU voor ingediend. Die hebben wij gesteund.

    2010 geen harde einddatum
    Mijn motie 1 is aangenomen waarin is vastgelegd dat directies zelf verantwoordelijk zijn voor het overgaan naar een nieuwe opleiding. De docenten moeten goed voorbereid zijn en de bedrijfsvoering moet op orde zijn. Alleen dan mag die stap gezet worden. EN niet omdat het van de politiek in 2010 moet. Daarom in de wet die gaat komen reële voorwaarden vastleggen voor scholen die later dan 2010 mogen starten.

    Docenten teams hebben doorslaggevende stem
    Docententeams zijn verantwoordelijk voor vertalen van kwalificatiedossier in goed onderwijs. Docenten moeten het doen. Uit ons onderzoek blijkt dat grote groepen docenten zich onvoldoende voorbereid voelen. Afgelopen zomer is mijn motie aangenomen waarin de scholen zijn opgeroepen om de medezeggenschapsraad op het laagste niveau (geluisterd hebbend naar de docententeams) instemmingsrecht te geven bij beslissing overstap naar een nieuwe opleiding. Dat kan binnen de bestaande wet.. Daar is te weinig mee gebeurd. Daarom hebben we de motie van de SP en Groenlinks gesteund. Dat wil zeggen dat elke opleiding die nog om moet schakelen eerst goedkeuring van docententeams moet krijgen. Dat is iets anders dan de SP haar motie uitlegt. De motie heeft geen betrekking meer op opleidingen die al zijn overgeschakeld.

    Bedrijfsvoering op orde: klachtenregeling MBO-instellingen moet beter
    De staatssecretaris heeft ROC’s nog een keer gewaarschuwd dat ze hun klachtenregeling beter op orde moeten hebben. Klachten over ontbreken van lessen etc worden vaak niet goed afgehandeld. Als dit dit najaar niet op orde is komt minister met landelijke klachtenclub.

    En we willen een openbare lijst met opleidingen die bedrijfsvoering het beste en het slechtste op orde hebben. Dat stimuleert scholen en daar hebben docenten en studenten recht op.

    Draagvlak?
    Er is voldoende draagvlak onder docenten voor het competentiegericht onderwijs. Maar een ruime meerderheid voelt zich onvoldoende voorbereid en bijgeschoold. Prioriteit moet zijn: meer ruimte voor bijscholing en voorbereiding docenten. Uitstel van de verplichte collectieve invoering in 2010. Voordat scholen het competentiegericht onderwijs invoeren moeten docenten goed zijn voorbereid

    Houding docent tov cgo
    Positief 52 %
    Neutraal 31 %
    Negatief 17 %


    Knelpunten bij invoering
    Besturen Managers docenten
    Gebrek aan kennis en/of ondersteuning 26 % 30 % 46 %
    Weerstand personeel 21 % 16 % 37 %
    Te weinig tijd 24 % 11 % 34 %
    Gebrek aan ict 35 % 37 % 36 %
    Te weinig geld 71 % 49 % 41 %


    Onderwijs niet met onmogelijke opdrachten opzadelen:
    Er was genoeg extra geld voor omschakeling maar structureel te weinig voor genoeg begeleiding. Daarom goed dat in nieuwe regeerakkoord is vastgelegd dat onderwijsuitgave in Nederland gaan stijgen naar Oeso gemiddelde van rijkere Oesolanden.

    Meer verschil binnen het MBO
    De niveaus MBO 1, 2, 3 en 4 vervangen en uitsplitsen naar ambachtelijk beroepsonderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Het ambachtelijke beroepsonderwijs vindt plaats volgens het principe van leerling, gezel en meester en is gericht op de arbeidsmarkt. Het middelbaar beroepsonderwijs moet vakspecialisten (verpleegkundigen, werktuigbouwkundigen) opleiden en laten doorstromen naar het HBO. De staatssecretaris informeert ons voor de zomer of dit gaat gebeuren. Zo niet dan zullen we met meerderheid in de Kamer hierom gaan vragen.

    Lees ook: Notaoverleg invoering competentiegericht onderwijs

    Vorige pagina